Nadczynność tarczycy

Nadczynność tarczycy jest chorobą polegającą na nadmiernej produkcji hormonów tarczycy. To groźna, przewlekła choroba, której objawów nie należy ignorować. Nieleczona nadczynność może spowodować groźne zmiany w organizmie chorej osoby. Choroba dotyczy ok. 2% populacji, częściej chorują kobiety. Na szczęście współczesna medycyna zna już sposoby leczenia tego schorzenia.

Najczęstsze objawy sygnalizujące pogorszone działanie naszej tarczycy

  • Spadek wagi ciała – osoba chora, mimo spożywania dużej ilości jedzenia, cały czas chudnie. Odczuwa się głód ciągle, nawet w nocy. Kalorie są szybko spalane i waga coraz niższa.
  • Nadmierna potliwość i nadwrażliwość na ciepło – organizm spala wiele kalorii, zatem wytwarza dużo ciepła, które musi odprowadzić, co powoduje nadmierne pocenie się u chorego. Takiej osobie jest ciągle gorąco, często wietrzy mieszkanie, nawet zimą ubiera się lekko. Często pojawia się uczulenie na słońce.
  • Biegunki – ten objaw również jest związany z szybkim spalaniem kalorii. Osoba chora parę razy dziennie musi się udawać do toalety.
  • Drażliwość, nerwowość – osoby zawodowo lub prywatnie obarczone dużą odpowiedzialnością są przewrażliwione, łatwo wpadają w złość, ciężko jest im się na dłużej skoncentrować na jednej czynności. Źle przyjmują wszelką krytykę.
  • Kołatanie serca – serce zaczyna bić bardzo szybko. Pojawia się najczęściej w nocy, w trakcie odpoczynku lub po posiłku.
  • Duszność – obniżona sprawność fizyczna, zadyszka nawet przy niewielkim wysiłku, np. podbiegnięciu do autobusu. Zmęczenie, ogólne osłabienie, puchnięcie nóg.
  • Drżenie rąk – podobnie jak w chorobie Parkinsona, dłonie chorego zaczynają drżeć, trudno jest mu np. utrzymać szklankę, nawlec nitkę czy otworzyć kluczem drzwi do mieszkania.
  • Osłabienie mięśni nóg – osłabienie niektórych mięśni, szczególnie prostowników, przez co trudno jest choremu się poruszać, nogi puchną i są słabe.
  • Nieregularne miesiączki – u kobiet cykl miesięczny się rozregulowuje, a okresy są bardzo skąpe, czasami zanikają. U mężczyzn powiększenie gruczołów piersiowych, osłabienie popędu płciowego, a nawet może pojawić się impotencja.
  • Łzawienie – ból i pieczenie oczu pojawiające się najczęściej przy wietrze, bądź ostrym świetle. Zamazany obraz, występują worki pod oczami.
  • Dolegliwości skórne – swędząca skóra, czerwone plamy na nogach, opuchnięte stopy. Skóra ciepła i wilgotna. Rzadkie, cienkie i niepodatne na układanie włosy. Łamliwe paznokcie.
  • Powiększenie się tarczycy – wole – objaw zaawansowanego stadium choroby – uciskając na sąsiednie narządy powodują uczucie duszenia się, pojawiają się kłopoty z przełykaniem śliny.

Oczywiście każdy chory nie będzie miał wszystkich z wymienionych tutaj objawów, ale większość z nich zapewne rozpozna u siebie. Zależą one on wieku i stanu zdrowia chorego, a także od ilości produkowanych przez tarczycę hormonów.

Badaniem, które pozwoli rozpoznać nadczynność tarczycy jest analiza krwi. Wynik odczytuje się na podstawie stężenia tyreotropiny (THS), czyli hormonu przysadki mózgowej pobudzającego tarczycę oraz wolnych frakcji hormonów tarczycy – tyroksyny (FT4) i trójjodotyroniny (FT3). Często przeprowadzane zostaje także badanie USG gruczołu tarczowego. Pomocna może okazać się również scyntygrafia tarczycy (pacjent otrzymuje izotop jodu, by sprawdzić jak tarczyca wychwytuje jod, które jej obszary są zimne, a które aktywne) określająca aktywność poszczególnych części tego narządu. Niekiedy endokrynolog zaleca choremu wykonanie zdjęcia RTG klatki piersiowej, aby zobaczyć jak bardzo gruczoł rozrasta się do wnętrza klatki piersiowej. Gdy pojawiają się guzki, konieczne jest wykonanie biopsji aspiracyjnej cienkoigłowej, nie jest to przyjemne, ale pozwoli stwierdzić czy są one złośliwe.

O wyborze metody leczenia nadczynności tarczycy decyduje lekarz. Leczenie ma przywrócić prawidłowe działanie narządu, należy zatem zmniejszyć ilość produkowanych hormonów. Istnieją trzy możliwości

  • Leczenie farmakologiczne – przyjmowanie leków i preparatów ograniczających nadmierne wydzielanie hormonów, np. Metizol. Niestety, niejednokrotnie po odłożeniu leków objawy wracają.
  • Radioterapia – to podanie pacjentowi radioaktywnego jodu, który atakuje najaktywniejsze komórki, może on zniszczyć tarczycę, przez co istnieje ryzyko, iż pacjent wpadnie w niedoczynność. Nie może być przeprowadzana u kobiet w ciąży i karmiących piersią. Po podaniu pacjentowi jodu w formie doustnej tabletki, nie może on zbliżać się do dzieci przez pół roku.
  • Leczenie operacyjne – tyroidektomia – w przypadku dużego powiększenia tarczycy, gdy choroba nie reaguje na leki. To zabieg polegający na usunięciu tarczycy. Prowadzi do niedoczynności, do końca życia należy stosować suplementację hormonów tarczycy.

Podczas leczenia pacjent powinien unikać słońca, sauny, zwiększonego wysiłku fizycznego i psychicznego. Zaleca się nie spożywanie w tym okresie alkoholu i mocnej kawy. Dla wygody chorego powinien on nosić bawełniane ubrania – przepuszczające powietrze i niedrażniące swędzącej skóry. Warto także zwrócić uwagę, by spożywana żywność zawierała mało jodu.